Stawonogi

Chociaż wiele gatunków mięczaków wytwarza jako ochronę ciała skorupę wapienną czyli musz­lę, zasadniczo jednak są to zwierzęta posiadające miękkie ciało. Kształt ich ciału nadają mięśnie, ciśnienie płynów ustrojowych i woda, w której wiele z nich bytuje. Stawonogi, czyli skorupiaki, owady, pajęczaki i inne, mają kompletnie inny plan budowy. Ich ciało pokryte jest wzmocnionym i sztywnym pancerzem, który tworzy szkielet zewnętrzny. Aby zwierzę mogło się poruszać części tego szkieletu są ze sobą ruchomo zestawione. Szczególnie dobrze jest to widoczne na odnóżach. Takie ruchome połączenia są nazywane stawami, stąd wywodzi się nazwa całego typu.

Prymitywny stawonóg, taki jak stonoga, przy­pomina wyglądem morskie pierścienice - wielosz-czety. Ciało stonogi, podobnie jak ciało wielosz-czeta, jest podzielone na segmenty. Od każdego segmentu odchodzi para odnóży. Stawonogi o bar­dziej skomplikowanej budowie, takie jak muchy i chrząszcze wykorzystały możliwości jakie daje segmentacja ciała - wyspecjalizowane segmenty pełnienia różne funkcje.

Szkielet zewnętrzny utworzony z chityny ma dużo zalet - jest lekki, a przy tym ogromnie wy­trzymały tak jak wszystkie konstrukcje rurowe. Poza tym jest wodoodporny, co pozwala, np. kra­bom, na życie w wodzie i wychodzenie z wody bez obawy, że na lądzie zapadną się pod własnym ciężarem i odwodnia się. Owady i pajęczaki do­prowadziły te zalety do perfekcji. Ogromna ich większość żyje na lądzie, a wiele gatunków może dzięki takiej wodoszczelnej ochronie przetrwać w ekstremalnie suchym środowisku tropikalnych pustyń. Owady były również pierwszymi zwie­rzętami, które zaczęły prowadzić w pełni lądowy tryb życia. Było to około 300 milionów lat temu.

Posiadanie szkieletu zewnętrznego ma jednak swoją wadę - ogranicza on wzrost zwierzęcia. Kiedy pancerz stwardnieje nie może się powięk­szać, stąd jedynym sposobem umożliwiającym wzrost ciała stawonoga jest zrzucanie starej po­włoki ciała i wytwarzanie nowej, większej. Proces ten nazywamy linieniem.